Chleb pełnoziarnisty – jaki powinien mieć skład?

Pieczywo pełnoziarniste – jak sama nazwa wskazuje powinno składać się z mąki pełnoziarnistej. I tu należy obalić pewien mit odnośnie pieczywa, ponieważ często pojawia się przekonanie, że chleb żytni jest „ciemny” (w domyśle „pełnoziarnisty”). Z kolei pieczywo pszenne uznawane jest za „jasne”. Niewątpliwie to spore uproszczenie.

Aby to wyjaśnić, warto nadmienić, że mamy różne typy mąk: 450, 500, 720, 1850, 2000. Numerki te informują nas o zawartości popiołu w 1 tonie mąki. Im wyższy numerek, tym mąka ciemniejsza.

W związku z tym możemy spotkać mąkę żytnią jasną (mąka chlebowa 720) jak i mąkę żytnią ciemną (typ 2000). Im ciemniejsza mąka, tym więcej zawiera błonnika i składników mineralnych. Indeks glikemiczny takiego pieczywa jest niższy. To samo dotyczy mąki pszennej.

Na liście składników pieczywa pełnoziarnistego lub graham powinien widnieć typ mąki (1850,2000) lub przedrostek „mąka pełnoziarnista/razowa”. Jeśli widnieje „mąka żytnia” lub „mąka żytnia” oznacza to, że mamy do czynienia z mąką jasną.

Mylące mogą być nazwy „chleb wieloziarnisty” czy „fitness”. Bardzo często odnoszą się one do pieczywa wypiekanego z mąki jasnej, z dodatkiem nasion czy ziaren.

Pieczywo pełnoziarniste dla osób z insulinoopornością nie powinno zawierać słodu jęczmiennego, karmelu i domieszki mąki jasnej

Przykładowe chleby żytnie pełnoziarniste

Poniże propozycje bazują na mące żytniej i krojonym życie. Nie posiadają domieszki mąki żytniej jasnej (czyli typu 720) oraz barwników (słodu jęczmiennego i karmelu), dlatego śmiało można polecić je osobom z insulinoopornością i cukrzycą typu II. Ze względu na wysoką zawartość błonnika, są bardziej sycące i z tego powodu mogą być spożywane przez osoby na diecie odchudzającej. Taki chleb szybciej syci, nie potrzebujemy zjeść go dużo, stąd polecany jest również dla osób odchudzających się.

Inne przykłady chleba z dobrym składem

Zdaję sobie sprawę, że nie każdy dobrze toleruje ciężkie żytnie chleby na zakwasie. Zaznaczam, że przy jakichkolwiek problemach z układem pokarmowym rodzaj spożywanego pieczywa najlepiej skonsultować z dietetykiem. Podstawowe zalecenia odnoszą się do ludzi bez takich problemów.

Bułki grahamki mogą stanowić fajne urozmaicenie diety. Dodatkową zaletą jest to, że te dostępne w Biedronce i Lidlu ważą średnio 70g, co jest ułatwieniem dla osób na diecie odchudzającej – odpada ważenie pieczywa.

Chleb żytni bez drożdży może mieć zastosowanie u osób z dną moczanową czy anemią. Zakwas ma tę zaletę, że „zmniejsza” zawartość substancji antyodżywczych, wpływających na wchłanianie żelaza.

Poniżej pokazuję pieczywo dostępne w Lidlu. Fińska bułka owsiana (bio) wypiekana jest na miejscu (edycja 2025 – prawdopodobnie zniknęła już z oferty, pozostała bułka żytnia). To dość ciężkie pieczywo, ponieważ jedna sztuka waży około 100 g. Należy uwzględnić ten fakt, zwłaszcza gdy pilnujemy kaloryczności i ładunku glikemicznego diety.

Podsumowanie

Powyższe pakowane chleby pełnoziarniste mają dodatkową zaletę. Z uwagi na fakt, że jest to pieczywo pasteryzowane można zrobić jego zapas. Termin przydatności wynosi z reguły 2-3 tygodnie. Dodatkowym plusem (wpis powstał w okresie okresie pandemii) jest opakowanie – mamy pewność, że nikt nie dotykał naszego chleba. Niestety, bardzo często ma to miejsce w piekarniach – obserwujcie, czy sprzedawca podaje pieczywo przy użyciu jednorazowych rękawiczek.

Warto zaznaczyć, że nie każdy chleb pasteryzowany, zapakowany podobnie do przedstawionych powyżej przykładów będzie dobrym wyborem. Przede wszystkim należy czytać skład. Zwracamy uwagę, czy zgadza się rodzaj mąki a pieczywo nie zawiera słodu. Dla pewności możemy zerknąć na wartość odżywczą, a dokładniej zawartość węglowodanów, w tym cukrów. Jeśli zwartość cukrów prostych wynosi kilka gramów, wówczas możemy być spokojni 🙂 Dzięki temu unikniemy rozczarowania, zwłaszcza gdy walczymy z isnulinoopornością, nadwagą czy cukrzycą typu drugiego.